WCAG 2.2 ve 2025/10 Genelgesi: Web Erişilebilirliği Nedir, Kimleri Kapsar?

21 Haziran 2025 tarihli ve 32933 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, web siteleri ve mobil uygulamaların erişilebilirliğini yalnızca “iyi niyet” konusu olmaktan çıkarıp net bir uyum çerçevesine oturtuyor. Temel referans: WCAG 2.2 (Web İçeriği Erişilebilirlik Kılavuzu) ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın yayımladığı Erişilebilirlik Kontrol Listesi – A Seviyesi.

Bu yazıda genelgenin ne getirdiğini, kimleri kapsadığını ve Arla Medya olarak teslim ettiğimiz sistemlerde bu çerçeveyi nasıl izlediğimizi sade bir dille özetliyoruz.

WCAG 2.2 nedir?

WCAG 2.2, W3C tarafından yayımlanan uluslararası web erişilebilirlik standardıdır. Amaç; engelli bireyler, yaşlı kullanıcılar ve farklı cihaz/bağlamlarda gezen herkesin içeriğe mümkün olduğunca eşit erişebilmesidir. İlkeler kabaca dört başlıkta toplanır:

• Algılanabilir: Bilgi ve arayüz, duyusal olarak sunulabilir olmalı (metin alternatifleri, anlamlı yapı, kontrast vb.).
• Çalıştırılabilir: Tüm işlev klavye ve yardımcı teknolojilerle kullanılabilmeli; odak kaybolmamalı.
• Anlaşılır: Metin, form ve hata mesajları net olmalı; dil ve işlemler öngörülebilir olmalı.
• Sağlam: Kod, tarayıcı ve ekran okuyucularla uyumlu şekilde yorumlanabilmeli.

Genelge ve Bakanlık kontrol listesi, uygulamada özellikle A seviyesi kriterleri üzerinden ilerliyor. A seviyesi “minimum erişilebilirlik omurgası”dır; birçok kurum için ilk hedef burasıdır. Profesyonel web ve yazılım ekipleri için bir sonraki adım genelde AA (örneğin kontrast ve bazı etkileşim detayları) olur.

2025/10 sayılı Genelge ne diyor?

Genelgenin özü şudur: Kamu ve belirli özel sektör dijital hizmetlerinin web siteleri ile mobil uygulamaları, yayımlanan Kontrol Listesi – A Seviyesi ve WCAG 2.2 çerçevesine uygun hale getirilmelidir. İzleme için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı başkanlığında bir komisyon yapısı öngörülmüş; erişilebilirliği doğrulanan kurumlara belli süreyle Erişilebilirlik Logosu kullanım hakkı gibi teşvik unsurları da gündeme gelmiştir.

Pratikte kontrol listesi; sayfa yapısı, başlık hiyerarşisi, klavye kullanımı, form etiketleri, alternatif metinler, odak görünürlüğü, hareketli içerik, ARIA kullanımı gibi maddeleri tek tek ele alır. Yani “erişilebilirlik eklentisi kurduk” demek yetmez; HTML semantiği, etkileşim ve içerik disiplini birlikte gerekir.

Kimleri kapsar?

Genelge metni ve açıklamalara göre kapsam, yalnızca bir bakanlık sitesiyle sınırlı değildir. Özetle şu gruplar öne çıkar (uygulama takvimi kurum türüne göre değişir):

• Kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler, üniversiteler, KİT’ler ve ilgili iştirakler
• Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları
• Bankalar, özel hastaneler, belirli özel eğitim kurumları
• Yolcu taşıma hizmeti sunan özel kuruluşlar (karayolu, demiryolu, havayolu, yolcu gemisi vb. kapsam dahilindekiler)
• Belirli turizm acenteleri ve büyük ölçekli elektronik haberleşme işletmecileri
• Elektronik ticaret yapan hizmet sağlayıcıları (genelde daha uzun uyum süresiyle)

Süreler genelgede kurum grubuna göre yaklaşık 1 yıl veya e-ticaret tarafında 2 yıl gibi takvimlerle anılmaktadır. Kendi kurumunuzun tam olarak hangi gruba girdiğini ve güncel kontrol listesini, Resmî Gazete metni ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın yayımladığı güncel liste üzerinden teyit etmenizi öneririz; ikincil kaynaklar özet niteliğindedir.

Neden işletmeler için de önemli?

Yükümlülük listesinde olmasanız bile erişilebilirlik; daha geniş kitle, daha az destek yükü, daha iyi mobil deneyim ve daha temiz kod demektir. Klavyeyle kullanılabilir formlar, anlamlı başlıklar ve net hata mesajları hem kullanıcıyı hem de arama motorlarının sayfayı anlamasını destekler. Yani erişilebilirlik çoğu zaman kaliteli mühendislik ve iyi UX ile aynı yöne gider.

Arla Medya olarak ne yapıyoruz?

Arla Medya olarak güncel mevzuat, bakanlık duyuruları ve WCAG güncellemelerini izliyoruz. Teslim ettiğimiz veya yenilediğimiz web siteleri, paneller ve mobil odaklı arayüzlerde erişilebilirliği “sonradan eklenti” değil; proje omurgasının parçası olarak ele alıyoruz. Somut olarak:

• Yapı: Tek H1, mantıklı H2–H3 sırası, header / nav / main / footer landmark’ları
• Klavye: Menü, form ve diyalogların Tab / Shift+Tab / Escape ile kullanılabilir olması; odak tuzağı ve görünür odak halkası
• İçerik ve medya: Anlamlı alt metinleri, dekoratif görsellerde boş alt, ikon-only butonlarda erişilebilir isim
• Formlar: Görünür etiketler, hata ve başarı mesajlarının metinle bildirilmesi, KVKK/onay alanlarının tıklanabilir etiketle bağlanması
• Hareket: Otomatik kayan alanlarda duraklatma veya azaltılmış hareket tercihi (prefers-reduced-motion)
• Uyum dili: WCAG 2.2 A omurgası; mümkün olduğunda AA kontrast ve etkileşim iyileştirmeleri

Kendi sitemizde de bu checklist’i adım adım uyguluyoruz: skip link, semantik yapı, menü ve asistan diyaloglarında odak yönetimi, WhatsApp gibi kanallarda açıklayıcı erişilebilir isimler ve sürekli içerik/teknik gözden geçirme. Yeni projelere başlarken de aynı disiplini müşteri sistemlerine taşıyoruz.

Sizin için pratik başlangıç listesi

1. Site ve mobil uygulamanızın envanterini çıkarın (kaç domain, kaç uygulama, kim yönetiyor?).
2. Bakanlık A seviyesi kontrol listesini indirip öncelikli sayfaları (giriş, hizmet, form, giriş paneli) tarayın.
3. Klavyeyle tüm kritik akışları deneyin; form ve menüde takılma var mı bakın.
4. Ekran okuyucu smoke testi (ör. NVDA veya VoiceOver) ile ana sayfa + iletişim formunu dinleyin.
5. Eksikleri “tasarım bozulmasın” diye ertelemeyin: çoğu A maddesi doğru HTML/JS ile marka görünümünü bozmadan çözülür.

Sonuç

2025/10 sayılı Genelge, dijital erişilebilirliği Türkiye’de daha görünür ve izlenebilir bir gündem haline getirdi. WCAG 2.2 A seviyesi, engelli ve yaşlı kullanıcılar için asgari bir eşitlik zemini; kurumlar için de ölçülebilir bir uyum hedefi sunuyor.

Arla Medya olarak kanun ve genelgeleri, bakanlık listelerini ve uluslararası standardı takip ediyor; teslim edeceğimiz web, yazılım ve arayüz sistemlerini bu çerçeveye uygun şekilde planlıyor ve düzenliyoruz. Kurumunuzun sitesi veya panelinin A seviyesi checklist’e göre gözden geçirilmesini isterseniz iletişime geçebilir, web & yazılım veya dijital pazarlama / SEO kapsamında teknik ve içerik omurgasını birlikte netleştirebiliriz.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Yükümlülük ve süreler için Resmî Gazete’deki genelge metni ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın güncel yayınları esas alınmalıdır.